De manuele lymfedrainage
Manuele lymfedrainage is in 1932 ontwikkeld door Emil Vodder en verder op punt gesteld door o.a. Leduc. In de praktijk wordt de lymfedrainage ad modem Vodder en ad modem Leduc toegepast.
Het menselijke lichaam bestaat voor 2/3 deel uit vocht. Dit vocht bevindt zich in en rondom alle lichaamscellen, de bloedbanen, lymfebanen en de hersenbanen. Zeer veel processen verlopen via dit lichaamsvocht. Onder meer het vervoer van zenuwprikkels, hormonen of schadelijke stoffen (b.v. bacteriën) en het uitwisselen van stoffen (b.v. bouw-, afbraakstoffen) of van gassen (b.v. zuurstof, koolzuurgas).
Deze processen via het lichaamsvocht noemen we de waterhuishouding. Het lichaam is in een optimaal evenwicht als de waterhuishouding in een optimale conditie verkeert.
Het lymfestelsel (lymfvaten en lymfeknopen) speelt een belangrijke rol bij het scheppen en onderhouden van de ideale leefomgeving voor onze lichaamscellen. Het is namelijk de lymfe die daar een voedende, zuiverende en drainerende rol vervult. Lymfedrainage is dus een normale, natuurlijke functie in ons lichaam. Deze functie kan echter bemoeilijkt worden als gevolg van een ongeval, ziekte of stress. In dit geval kan de drainage van de lymfe manueel (met de handen) geoptimaliseerd worden.
Behandeling
Lymfedrainage is een hele rustige en zachte massagetechniek, speciaal bedoeld voor het bestrijden van lymfeoedeem (vochtophoping – zwelling). Opvallend is dat er, voor wat betreft manuele lymfedrainage, vooral gewerkt wordt met rustige huidverschuivingen met een “drukfase” en een “drukloze fase”.
De drukfase zorgt voor voldoende opening van de kleinste lymfevaatjes vlak onder de huid, die met een soort verschuifbare klepjes zijn afgesloten. Hierdoor kan de lymfe in het lymfevat komen. De drukloze fase geeft de lymfevaatjes weer de gelegenheid zich te sluiten, waarna de lymfe verder kan worden afgevoerd. Met de lymfe kunnen tevens de afvalstoffen uit het weefsel worden verwijderd. Niet alle afvalstoffen kunnen namelijk door het bloed worden afgevoerd; de grootste eiwitdeeltjes kunnen alleen via de lymfevaten uit het weefsel komen. Deze eiwitten zorgen voor een aanzuiging van vocht als ze in het weefsel blijven, waardoor een oedeem uiteindelijk kan ontstaan, of continu kan aanwezig blijven.
Er wordt ritmisch een heel zachte, spiraalvormige druk uitgeoefend op de lymfklieren en lymfbanen; de richting wordt bepaald door de stroomrichting van het lymfstelsel. Heel belangrijk daarbij is het ritme van deze ‘handgreep’. Dat ritme moet namelijk exact overeenkomen met het openen en sluiten van de kleppen in de lymfbanen en in de haarvaatjes, want alleen dan kan al het ‘overtollige’ lichaamsvocht goed worden afgevoerd.
De duur van de behandeling is afhankelijk van de klacht en zal vrijwel pijnloos zijn. De behandeling begint, indien nodig, met een uitgebreid gesprek, waarin o.a. duidelijk zal worden hoe het lichaam (de mens) functioneert. De behandeling start bij de lymfklieren in de hals (de basis) gevolgd door, afhankelijk van de klacht, de lymfklieren in de buikstreek, oksels, liezen en het gelaat. Heeft de patiënt buiten deze gebieden klachten, dan zal daar een specifieke behandeling op volgen.
Endermologie
De behandeling kan uitgebreid worden met endermologie. Endermologie is een intensieve bindweefselmassage voor zowel mannen als vrouwen. Het behandelen door middel van endermologie stimuleert de doorbloeding van de huid, stimuleert de afvoer van lymfevocht en vetcellen en kan verhard (litteken)weefsel verzachten.
Deze behandelvorm is in het bijzonder effectief voor het versoepelen van littekens en voor huidherstelling na reconstructieve chirurgie.
Bij welke aandoeningen?
De behandeling is vooral aangewezen
- na gedeeltelijke of volledige borstamputatie/ lymfeklier uitruiming
- bij oedeem van de onderste ledematen na chirurgie met verwijdering van lymfeklieren in de lies of buikholte
- voorafgaand radiotherapie
Dit eventueel in combinatie met het bandageren van bovenste en onderste ledematen met niet-rekbare veel-lagige bandages en oefentherapie.
Lymfdrainage is ook toepasbaar bij zeer veel andere klachten, al dan niet in combinatie met andere therapievormen en compressietherapie
- Primair lymfoedeem
- Zwelling na mond-, kaak- en aangezichtsheelkunde
- Zwelling na esthetische heelkunde
- Verstuikingen
- Bloeduitstortingen
- Spierpijnen en spierletsels
- Dystrofieë
- Orgaanklachten
- Klachten aan het zenuwstelsel (gezichtsverlamming, migraine)
- Huidproblemen
- Circulatiestoornissen
- …
Lymfoedeem
Lymfoedeem is een opstapeling van lymfevocht waardoor zwelling kan ontstaan. Lymfoedeem wordt veroorzaakt door een daling van de transportcapaciteit van het lymfestelsel al dan niet in combinatie met de toename van de belasting op het lymfestelsel. Afhankelijk van welke lymfeklieren en lymfevaten minder goed werken of afwezig zijn kan men ter hoogte van verschillende regio’s lymfoedeem ontwikkelen.
Bijvoorbeeld, afwezigheid van lymfeklieren en lymfevaten ter hoogte van de oksel kan lymfoedeem veroorzaken ter hoogte van de arm en/ of hand en/ of romp; afwezigheid van lymfeklieren en lymfevaten ter hoogte van het bekken kan lymfoedeem veroorzaken ter hoogte van één of beide onderste ledematen en/ of buik.
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen primair of secundair lymfoedeem. Primair lymfoedeem is een aangeboren verstoring van het lymfestelsel. Secundair lymfoedeem is een verworven verstoring van het lymfestelsel door bijvoorbeeld chirurgie en/ of radiotherapie ter behandeling van kanker, door een trauma, door een infectie, …
Na diagnosestelling wordt het lymfoedeem geëvalueerd en wordt een behandelplan op maat opgesteld in combinatie met manuele lymfedrainage.
Lipoedeem
Lipoedeem is een chronische aandoening en betekent letterlijk vet- en vochtophoping. Het is een stoornis in de aanmaak van vetweefsel en ook de afvoer van vocht via de lymfevaten verloopt niet optimaal. Daardoor stapelt vet en vocht zich onderhuids op. Lipoedeem komt voornamelijk voor bij vrouwen en wordt meestal pas zichtbaar aan het einde van de puberteit. Lymfoedeem veroorzaakt geen lipoedeem. Maar bij lipoedeem kan wel een lymfoedeem-component ontstaan. In dit geval spreekt men van lipolymfoedeem.
Behandeling
Lichaamsbeweging helpt om de lymfevaten te stimuleren. Naast lichaamsbeweging is compressietherapie aangewezen. Als er sprake is van een duidelijke lymfoedeem component, kan soms aanvullende therapie worden gegeven zoals manuele lymfdrainage en windeling gevolgd door het dragen van aangemeten steunkousen.
Veneus oedeem
Veneus oedeem is een vochtophoping ten gevolge van een veneuze dysfunctie, meestal ter hoogte van de onderste ledematen en kan unilateraal of bilateraal voorkomen. Het oedeem heeft een dynamisch karakter en neemt toe zonder behandeling. De belangrijkste ontstaansreden is een slecht functioneren van de kleppen in de aderen (zowel het oppervlakkig als diepe systeem kan aangetast zijn).
Veneus oedeem komt voornamelijk voor bij ouderen al zijn er specifieke oorzaken waardoor men ook op jongere leeftijd getroffen kan worden door een veneus oedeem. Enkele specifieke oorzaken zijn zwangerschap, trombosevorming met beschadiging van de kleppen en hartfalen. Andere oorzaken van veneus oedeem zijn spataders (primair of secundair), post-trombotisch syndroom en chronische veneuze insufficiëntie.
Behandeling
De behandeling van veneus oedeem is er op gericht om de opstapeling van bloed in de venen te vermijden. Het is vaak een symptomatische behandeling omdat de schade aan de venen/kleppen niet hersteld kan worden. Buiten medicatie wordt er zeer veel gebruikt gemaakt van compressietherapie. Elevatie en vooral oefeningen kunnen de compressietherapie ondersteunen.